Depresyon ve bilişsel davranışçı terapiye ilişkin sistematik bir derleme
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20079844Anahtar Kelimeler:
depresyon, Bilişsel davranışçı terapi, psikoterapiÖzet
Bu derleme çalışmasının temel amacı, depresyon yaşayan bireylerde Bilişsel Davranışçı Terapinin (BDT) etkililiğini ve terapötik katkılarını kapsamlı biçimde incelemektir. Araştırmada nicel ya da nitel bir saha çalışması yürütülmemiş, herhangi bir ölçek ya da ölçüm aracı uygulanmamıştır. Çalışma deseni olarak sistematik derleme yöntemi benimsenmiş ve bu doğrultuda literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Tarama sürecinde yalnızca Türkçe literatür dikkate alınmış; bununla birlikte 2019–2025 yılları arasında yayımlanmış İngilizce makaleler de değerlendirme kapsamına alınmıştır. İncelemeye dahil edilen çalışmalar, ağırlıklı olarak araştırma makalelerinden oluşmaktadır. Belirlenen ölçütler doğrultusunda toplam 10 çalışma seçilerek ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, BDT’nin depresyon tedavisinde bireylerin olumsuz düşünce kalıplarını tanıma, sorgulama ve yeniden yapılandırma süreçlerinde etkili bir yaklaşım sunduğunu ortaya koymaktadır. İncelenen çalışmalarda, BDT uygulanan bireylerde depresif semptomların belirgin şekilde azaldığı, duygusal düzenleme becerilerinin geliştiği ve tedaviye uyumun arttığı vurgulanmaktadır. Ayrıca, kısa süreli BDT müdahalelerinin dahi klinik belirtilerde anlamlı iyileşmeler sağladığı görülmektedir. Sonuç olarak bu derleme, Bilişsel Davranışçı Terapinin depresyon tedavisinde güvenilir, etkili ve uygulanabilir bir psikoterapi yöntemi olduğunu desteklemekte ve klinik uygulamalar için önemli bir kanıt temeli sunmaktadır.
Referanslar
Brandholtz, C. E., Reitzel, L. R., Tang, W., & Zvolensky, M. J. (2024). Can an alternating session format yield comparable treatment outcomes to a group-only delivery of cognitive behavioral therapy for depression? Journal of Affective Disorders, 345, 80–88.
Fawzy, M. M. (2019). Effectiveness of providing cognitive-behavioral group therapy for both children and their parents separately in the treatment of childhood major depressive disorder: A pilot study. Middle East Current Psychiatry, 26(1), 1–8.
Forman, E. M., Herbert, J. D., Moitra, E., Yeomans, P. D., & Geller, P. A. (2012). A randomized controlled effectiveness trial of acceptance and commitment therapy and cognitive therapy for anxiety and depression. Behavior Modification, 36(6), 714–740.
Gkintoni, E. (2025). Next-generation cognitive behavioral therapies: Integrating experimental components to enhance treatment outcomes. Clinical Psychology Review, 98, 102256.
Hollon, S. D., DeRubeis, R. J., Fawcett, J., Amsterdam, J. D., Shelton, R. C., Young, P. R., … Gallop, R. (2014). Effect of cognitive therapy with medication vs medication alone on relapse in major depressive disorder. JAMA Psychiatry, 71(2), 115–124.
Holtforth, M. G., Castonguay, L. G., Boswell, J. F., Wilson, L. A., Kakouros, A. A., & Kraus, D. R. (2019). A randomized-controlled trial of cognitive–behavioral therapy for depression with integrated emotion-focused and exposure components. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 87(2), 170–183.
Jacobson, N. S., Dobson, K. S., Truax, P. A., Addis, M. E., Koerner, K., Gollan, J. K., … Prince, S. E. (1996). A component analysis of cognitive‐behavioral treatment for depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 64(2), 295–304.
Kong, L., Fang, X., Li, J., Sun, Y., & Liu, Q. (2024). Internet-based cognitive behavioral therapy versus group CBT for depressive symptoms in older adults living in long-term care facilities: A randomized controlled trial. Journal of Affective Disorders, 345, 120–132.
Moloud, R., Shariati, B., & Bayazi, M. H. (2022). The effectiveness of cognitive-behavioral group therapy on self-esteem and optimism among patients with major depressive disorder. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 16(2), e118399.
Mondin, T. C., et al. (2015). Biological rhythms and depressive symptoms: A population-based study. Psychiatry Research, 229(3), 991–996.
Picariello, F., Hudson, J. L., Moss-Morris, R., Brown, R., Chalder, T., & Dobson, K. S. (2022). Investigation of the effectiveness of COMPASS, a transdiagnostic digital cognitive behavioural therapy program, for symptoms of depression and anxiety in older adults living in long-term care: A randomized controlled trial. Psychological Medicine, 52(14), 3142–3154.
Prasartpornsirichoke, S., Jarukasemthawee, S., & Niyomsilpa, S. (2025). Effects of online cognitive behavioral therapy on depression and automatic thoughts among university students: A quasi-experimental study. Journal of Mental Health and Education, 12(1), 45–58.
Serfaty, M. A., Haworth, D., Blanchard, M., Buszewicz, M., Murad, S., & King, M. (2009). Clinical effectiveness of individual cognitive behavioural therapy for depressed older people in primary care: A randomized controlled trial. The British Journal of Psychiatry, 194(5), 376–382.
Skosireva, A., Cassidy, K., Heisel, M. J., Duberstein, P., Gardner, M., & Conn, D. (2025). Effectiveness of enhanced group cognitive behaviour therapy for older adults (CBT-OA) with depression and anxiety: A replication study. Aging & Mental Health, 29(1), 45–56.
Veleda, A. A., et al. (2019). Effect of cognitive-behavioral therapy after treatment for adults with major depression. Brazilian Journal of Psychiatry, 41(1), 42–49.
Veleda, A. A., Rocha, N. S., da Silva, R. A., & Pinheiro, R. T. (2019). Effect of cognitive-behavioral therapy after treatment for adults with major depression. Brazilian Journal of Psychiatry, 41(1), 42–49.
Watkins, E. R., Newbold, A., Tester‐Jones, M., Rimes, K. A., von Borries, K., Kuyken, W., ... Reinhold, E. J. (2023). Investigation of active ingredients within internet‐delivered cognitive behaviour therapy for depression: A randomized optimization trial. Behaviour Research and Therapy, 163, 104–112.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Educational and Social Sciences
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
